STOWARZYSZENIE TEATR MUMERUS

Stowarzyszenie Teatr Mumerus powstało w r. 1999. Skupia profesjonalnych twórców: aktorów, reżyserów, scenografów, muzyków i literatów wywodzących się ze środowiska krakowskiego (choć nie tylko). Stowarzyszenie jest członkiem EU NET ART- międzynarodowej sieci organizacji zajmujących się sztuką z siedzibą w Amsterdamie oraz Stowarzyszenia Teatrów Nieinstytucjonalnych STEN w Krakowie. Stowarzyszenie jest pozarządową organizacją non-profit. Nie posiada stałych etatów administracji, zarząd pełni swe obowiązki honorowo, a wydatki na stałe funkcjonowanie ograniczone są do minimum.

Celem działania Teatru Mumerus jest rzeczywiste poszukiwanie nowych form teatralnych, łączenie Teatru z innych sztukami oraz poszukiwanie nowych przestrzeni społecznych dla istnienia teatru. Stowarzyszenie programowo realizuje tylko rzeczy nowe, ryzykowne - starając się w ten sposób nawiązać do tradycji awangardy teatralnej. Również programowo Stowarzyszenie nie realizuje jakichkolwiek rzeczy będących przedmiotem wszelakich mód kulturalnych.

Stowarzyszenie nie posiada stałej sceny, realizując i prezentując swoje przedstawienia w różnych przestrzeniach jak: kameralne sale teatralne, zabytkowe piwnice, plener, podwórza, więzienia, nieczynne fabryki.

Stowarzyszenie stale współpracuje z grupą muzyczną Wednesday Radio z Wrocławia. Stowarzyszenie współpracuje także z Forum Organizacji Pozarządowych KLON/JAWOR, gdzie w ramach akcji "Bądź Jawny!" na stronach internetowych tejże organizacji publikuje dane dotyczące wydatkowanych środków, a w szczególności środków pozyskanych ze źródeł publicznych.

Stowarzyszenie Teatr Mumerus do tej pory (luty 2004) zrealizowało następujące premiery:

Mumerus
według Nowych Aten Benedykta Chmielowskiego - czyli pierwszej polskiej encyklopedii.

Kabaret wycinków pod wezwaniem wuja Alfreda
na motywach twórczości Alfreda Jarry oraz współczesnych polskich pisarzy: Lidii Amejko i Zbigniewa Macheja.

Piekło - Niebo czyli Przeraźliwe echo trąby ostatecznej. Wędrówki i wizje ks. Klemensa Bolesławiusza

Podróż na Księżyc
spektakl poświęcony Georges'owi Meliesowi oraz tym, którzy byli na Księżycu i tym,
którzy tego pragnęli: alchemikom, astronomom, magom i szaleńcom

Dziady cz. II Adama Mickiewicza
spektakl zrealizowany z młodzieżą z Ośrodka dla Dzieci Niewidomych i Słabowidzących prezentowany w Krakowie oraz na festiwalach Magic Net we Frankfurcie Nad Odrą oraz na Festiwalu Młodego Teatru w Waldkirch (Niemcy)

Pomnik bohatera
spektakl plenerowy zrealizowany wspólnie z młodzieżą polską Ośrodka dla Dzieci Niewidomych i Słabowidzących oraz z hiszpańską z Escuela de Formation Teatral z Madrytu prezentowany w Krakowie podczas Międzynarodowego Festiwalu teatrów Ulicznych

Ele Mele Dudki
etiuda teatralna, która weszła w skład spektaklu plenerowego “Europejska Noc Teatralna – Cztery żywioły” w wykonaniu 12 teatrów z całej Europy, a który prezentowany był na festiwalu Magic Net w Palmeli (Portugalia)

UBU wedługAlfreda Jarry
w nowych przekładach Jana Gondowicza, zawierający także teksty nigdy dotąd w Polsce niepublikowane

Laputa & Lagado według Jonathana Swifta czyli Trzecia Podróż Gullivera
Spektakl będący częścią międzynarodowego projektu "Podróże Gullivera"

Łącznie zagraliśmy do tej pory w kraju i za granicą ok. 120 spektakli dla ok.12000 widzów. Wystąpiliśmy na wielu festiwalach krajowych, jak również zagranicznych (Austria, Dania, Hiszpania, Irlandia, Litwa, Niemcy, Rosja, Portugalia, Szwajcaria)

· W dniach 10 - 17 maja 2002 Stowarzyszenie Teatr Mumerus z Krakowa wzięło udział w III. Festiwalu Teatralnym "Raduga" w St. Petersburgu. Stowarzyszenie Teatr Mumerus zaprezentowało spektaklu: "Piekło - Niebo czyli Przeraźliwe echo trąby ostatecznej" w reżyserii Wiesława Hołdysa. Nagroda jury za rolę kobiecą dla Elwiry Romańczuk.

· Maj 2002 - Rozpoczęcie pracy z młodzieżą z Ośrodka Szkolno – Wychowawczego dla Dzieci Niewidomych i Słabowidzących w Krakowie (studio teatralne “Dzieci Mumerusa”), realizacja “Dziadów cz. II” Adama Mickiewicza

· w październiku 2002 wzięliśmy udział w festiwalu Magic Net w Frankfurcie nad Odrą (Niemcy) i Słubicach z następującymi działaniami:

· pokaz spektaklu opartego na “Dziadach cz. II” Adama Mickiewicza zrealizowanego z młodzieżą z Ośrodka Szkolno – Wychowawczego dla Dzieci Niewidomych i Słabowidzących w Krakowie; pokaz fragmentu “Iwony, księżniczki Burgunda ”Witolda Gombrowicza ramach cyklu prezentacji scen miłosnych z klasyki europejskiej;

· premiera spektaklu “Podróż na Księżyc” wg filmu Georgesa Meliesa z 1902 r.

· styczeń– maj 2003: prowadzenie warsztatów z młodzieżą z Ośrodka Szkolno-Wychowawczego dla Dzieci Niewidomych i Słabowidzących w Krakowie: warsztat teatralno- fotograficzny “Romeo i Julia w 30 obrazach” oraz warsztat plastyczny “4 żywioły”

· realizacja spektaklu plenerowego “Pomnik bohatera” –z młodzieżą polską Ośrodka dla Dzieci Niewidomych i Słabowidzących oraz z hiszpańską z Escuela de Formation Teatral z Madrytu (wspólnie z Magdą Arenal z Teatro Guirigai), prezentacja podczas Międzynarodowego Festiwalu Teatrów Ulicznych w Krakowie; organizacja i prowadzenie warsztatów teatralnych wspólnie z artystami z Austrii, Hiszpanii i Polski prowadzących do powstania spektaklu w koprodukcji

· wrzesień 2003 - udział w Festiwalu Magic– Net w Palmeli (Portugalia) z następującymi działaniami: "Ele Mele Dudki” –etiuda teatralna (scenariusz i reżyseria), która weszła w skład spektaklu plenerowego “Europejska Noc Teatralna – Cztery żywioły” w wykonaniu 12 teatrów z całej Europy

· udział grupy młodzieży z Ośrodka Szkolno-Wychowawczego dla Dzieci Niewidomych i Słabowidzących w Krakowie w międzynarodowym, plenerowym spektaklu “Cztery elementy”

· Listopad 2003: udział w Festiwalu Europejskiej Sztuki Scenicznej w Odense (Dania) ze spektaklem "Podróż na Księżyc"

· Listopad 2003: udział w Międzynarodowych Spotkaniach Młodego Teatru ze spektaklem "Dziady cz. II" (Waldkirch, Niemcy)

· Grudzień 2003: premiera spektaklu "Ubu według Alfreda Jarry". Przy okazji premiery przygotowaliśmy “Wieczór Patafizyczny” – spotkanie z tłumaczem Jarry’ego, Janem Gondowiczem, a Telewizja Polska zrealizowała program o tym przedsięwzięciu emitowany w cyklu “Regiony Kultury” i “Nowe Miasto”

· luty 2004 - premiera spektaklu "Diabelskie godziny / Devil's hours/ Horas diabo" wg tekstów Fernando Pessoi zrealizowanego w ramach projektu Magic - Net w koprodukcji z teatrami: O'Bando (Palmela/Portugalia), carrousel (Berlin), an der Sihl (Zurich)

· marzec 2004, Saloniki: Udział w seminarium poświęcone kolejnemu projektowi w ramach "Magic-Net" inspirowanego "Odyseją'", w którym zaangażowane jest 12 teatrów z całej Europy (zob. Wydarzenia)

· Maj 2004, Badajoz / Hiszpania: Premiera spektaklu “El Poeta hambriento / The Starving Poet” – koprodukcji z teatrami Guirigai z Madrytu i ToiHaus z Salzburga w ramach projektu “Magic – Net”

· Czerwiec 2004, Cork / Irlandia: udział w festiwalu "Isn't it Magic", gdzie przedstawiliśmy dwie koprodukcje z udziałem Mumerusa: "Diabelskie godziny" i “El Poeta hambriento” Festiwal odbył się w ramach projektu Magic-Net. Udział w dorocznej sesji EUnetART

· Czerwiec 2004, Lubaczów: Udział w Ogólnopolskim Festiwalu Słowa, pokaz spektaklu “Podróż na Księżyc” i prowadzenie warsztatów dla uczestników Festiwalu

· Lipiec 2004, Kraków – Organizacja imprezy “Magic – Net w Krakowie” (w ramach Międzynarodowego Festiwalu Teatrów Ulicznych) – pokazy spektakli “Diabelskie godziny” (na dziedzińcu Goethe Instytut) oraz “El Poeta hambriento” (w amfiteatrze Państwowej wyższej Szkoły Teatralnej”) . Telewizja Polska zrealizowała program o tym wydarzeniu emitowany w cyklu “Regiony Kultury” i “Nowe Miasto”

· Październik 2004, Berlin, Grudzień 2004 Kraków – polska i niemiecka premiera spektaklu “Iwona”: koprodukcji Studia Teatru Mumerus (młodzież z XXI LO w Krakowie – Nowej Hucie z JugendKulturZentrum PUMPE w Berlinie

· Październik 2004, Wilno – pokazy spektaklu “Podróż na Księżyc” w Domu Kultury Polskiej

· Listopad 2004, Jasło – Udział w Ogólnopolskim Przeglądzie Sztuki Offowej, pokazy spektaklu “Podróż na Księżyc” oraz prowadzenia warsztatów i realizacja spektaklu plenerowego “Cztery żywioły”

· listopad 2005 "Podróże Gullivera"- Kooprodukcja między Teatrem Mumerus, a praskim Teatrem Pi. Efektem pracy były dwa spektakle oraz warsztaty młodzieżowe. Teatr Mumerus przedstawił autorską wizję III części, w której Gulliver odwiedza Latającą Wyspę (spektakl "Laputa & Lagado według Jonathana Swifta czyli Trzecia Podróż Gullivera").

Członkowie Stowarzyszenia - zespół artystyczny w sezonie 2004/2005:
Joanna Hołdys, Katarzyna Gładyszek, Beata Kolak, Dorota Morawetz, Ewa Ryks, Maurycy J. Kin, Zbigniew Machej, Anna Lenczewska, Jacek Milczanowski, Anna Nowicka, Marcin Popczyński, Robert Żurek

Stowarzyszenie Teatr Mumerus istnieje od roku 1999. Jednak ludzie, którzy je utworzyli, mają za sobą liczne doświadczenia związane z działalnością teatralną. Wiesław Hołdys- założyciel grupy, jej reżyser i producent, a także autor scenariuszy spektakli - współpracuje również z licznymi teatrami instytucjonalnymi, reżyserując głównie spektakle oparte na własnych autorskich scenariuszach. Silną inspiracją dla tego twórcy jest literatura staropolska (zwłaszcza z okresu średniowiecza i baroku), w której w szczególny sposób współistnieją ze sobą: świat ludzki i nadprzyrodzony, humor i groza, to, co niepojęte z tym, co banalne i grubiańskie. Z kolei nurt surrealizmu (np. teksty Alfreda Jarry) to inspiracja wymuszająca zarówno na reżyserze, jak i aktorach ciągłe poszukiwanie nowych środków wyrazu, nowych jakości wrażeniowych.
Stowarzyszenie Teatr Mumerus to przede wszystkim grupa ludzi: profesjonalnych artystów tworzących teatr. Bez patosu wielkiej sceny i równych rzędów foteli. Ważna wydaje się tu przede wszystkim zróżnicowana forma kontaktu z widzem. Między innymi dlatego wiele spektakli jest wystawianych w nietypowym otoczeniu, np. w zakładzie karnym, w piwnicach, w plenerze.
Niezwykle trudno jest dookreślić i podsumować fenomen, jakim jest działalność tej grupy teatralnej (...)

Wiesław Hołdys, założyciel i reżyser Stowarzyszenia Teatr “Mumerus”, ma bogaty życiorys artystyczny. Zaczęło się od uczestnictwa w teatrzyku lalek “Skrzatki Cieszyńskie”. Wtedy zrozumiał, że teatr to przede wszystkim zespół ludzi połączonych wspólną pasją. W 1976 roku Hołdys założył w Cieszynie swój pierwszy amatorski teatr Zero (ze względu na cenzurę działający pod egidą Stowarzyszenia filmu etnograficznego), w którym pracował między innymi ze Zbigniewem Machejem i Mariuszem Grzegorzkiem. Okres studiów w Krakowie (teatrologia na Uniwersytecie Jagiellońskim, reżyseria w PWST) artysta połączył z pracą w założonym przez siebie studenckim Teatrze Tarcie przy Teatrze 38, a później Teatrze na Rogu (w 1986 roku na Krakowskich Reminiscencjach Teatralnych odbyła się premiera spektaklu Jedna noc po polowaniu według Michaiła Zoszczenki i Borysa Pilniaka, następnie zrealizowano “Moskwę – Pietuszki” wg Jerofiejewa, i “Amerykę” wg Franza Kafki – spektakl pokazywany między innymi na Międzynarodowym Festiwalu Teatrów Niezależnych w Berlinie Zachodnim). Teksty, które stawały się kanwą teatralnej pracy Hołdysa, to między innymi , literatura surrealistyczna, teksty z klasyki niemieckiej i rosyjskiej: Gogol, Brecht i Buechner, literatura sowizdrzalska, przepisy kulinarne z książki Lucyny Ćwierczakiewiczówny, literatura staropolska – jak np. “Rozmowa mistrza Polikarpa ze Śmiercią”. Hołdys stara się unikać tekstów “gotowych”. Zazwyczaj adaptuje utwory literackie, pisze własne scenariusze, stosuje kolażowe łączenia motywów literackich i form teatralnych. Prowadził warsztaty teatralne, organizował akcję uliczne. Jedna z takich akcji odbyła się w 1980 roku w Krakowie z udziałem zespołu Living Theatre. Artysta pracuje także w teatrach instytucjonalnych w całej Polsce, gdzie zrealizował ponad 30 spektakli. W 1990 roku został dyrektorem Teatru im. Ludwika Solskiego w Tarnowie, a później etatowym reżyserem w tym teatrze. Ponieważ – wedle jego słów – “instytucja jest ograniczająca, w instytucji wykraczanie poza pewne konwencje jest niemożliwe”, dlatego postanowił “że sam sobie założy teatr i sam będzie go robił”.

Mumerus został założony w 1999 roku. (...) U podstaw jego powstania tkwiło przekonanie, że istnienie teatru nie jest i nie powinno być oczywistością w życiu społecznym, że teatr dopiero musi znaleźć przestrzeń, teksty, publiczność (“z innym widzem mamy szansę spotkać się w teatrze Groteska, z innym w pubie, a jeszcze z innym w więzieniu”). “Mumerus został pomyślany jako teatr poszukujący”, dla którego “nie istnieją żadne granice, wszystko może stać się tekstem, każdą przestrzeń można wykorzystać i każdą tradycję literacko-teatralną można ze sobą połączyć (dlatego spektakle Hołdysa często odwołują się do surrealizmu). Założeniem artysty jest, aby tworzyć spektakle tylko z tekstów, po które nikt wcześniej nie sięgał, dzielić się z widzem własną fascynacją.

(...)Przygotowanie spektaklu odbywa się w ustalonym trybie pracy. Zazwyczaj na wiosnę pisany jest scenariusz, okres letni jest okresem prób, a premiera odbywa się w listopadzie. Po spektaklu powstaje napisany przez Wiesława Hołdysa tekst – dramat lub opowiadanie, który jest próbą literackiej impresji na temat spektaklu.

(...)Inspiracja do powstania spektaklu Piekło – Niebo czyli przeraźliwe echo trąby ostatecznej. Wędrówki i wizje ks. Klemensa Bolesławiusza zrodziła się przez przypadek. Podczas jednej z podróży, na stoisku z literaturą religijną w Częstochowie artysta kupił napisane w XVII wieku teksty Bolesławiusza –opisy zaświatów oraz zbiór zasad wyjaśniających jak postępować, aby dostać się do nieba, a uniknąć piekła. Zafascynowany faktem, że teksty te nadal znajdują nabywców, postanowił na ich podstawie napisać scenariusz spektaklu, który został zbudowany na wzór średniowiecznego moralitetu. (...)

Ostatnią premierą Teatru “Mumerus” był spektakl Podróż na Księżyc, grany w teatrze Groteska w Krakowie (w ramach sceny “Of – Groteska”). Spektakl ten zrodził się z fascynacji Wiesława Hołdysa kinem niemym, a szczególnie piętnastominutowym filmem opowiadającym o podróży na Księżyc zrealizowanym przez Georges’a Meliesa, który pierwszy odkrył możliwości kreacyjne kina. “Jest w tym filmie coś niesamowitego, coś co prowokuje twórcę do poszukiwania nowych form wyrazu, szczególnie w momencie, gdy teatr cierpi na gadulstwo”.

W spektaklu, niczym w kalejdoskopie, przeplatają się elementy fikcji, fantastyki, biografii Meliesa, pojawia się nawet seans magii. Nie ma prawie słów, pojawiają się w większości w postaci napisów. Obrazy inspirowane są kadrami filmu Meliesa. W tym spektaklu reżyser zawarł fragment swojej “filozofii teatralnej” – teatr podobnie jak podróż na Księżyc jest podróżą do “krainy niemożliwości”, zawsze bardziej interesujące jest marzenie, niespełnienie niż rzeczywistość.

Wiesław Hołdys ciągle stara się poszerzać spectrum działania teatru. (...) Praca w tym teatrze wymaga różnorodnych umiejętności. “Nagle okazuje się, że jakiś aktor jest świetnym technikiem, a muzyk świetnym pedagogiem, wszyscy ciągle się rozwijamy, wszyscy ryzykujemy poszukiwanie”. Hołdys jest zwolennikiem stałego zespołu teatralnego, który obecnie liczy 12 osób (profesjonalnych aktorów, literatów, muzyków, pedagogów). Grupa nie ma własnej sceny.

_{Katarzyna
Dudek, Przewodnik po teatrach niezależnych Krakowa, Didaskalia 2003 nr
54/55/56}

Autorem logo Stowarzyszenia Teatr Mumerus jest Oktawian Steliga.